(verschenen in het parochieblad jaargang 25, nummer 1)

DE MEESTE MENSEN DEUGEN.

Dit is de titel van een boek van Rutger Bregman (1988), een historicus en een begaafd schrijver. Ik heb het met veel plezier gelezen. Veel mensen hebben het gevoel dat er niet veel van de samenleving deugt. Vooral dat ànderen niet deugen. Ze wijzen dan op de grote problemen waar we zelf schuld aan hebben. Dat gaat van de wereldwijde klimaatproblemen tot aan het vandalisme is Oss. Daartussen zitten dan de oorlogen, de ongelijke verdeling, de arrogantie van de elite, de drugscriminaliteit, de Osse autobranden, enz.. Het lijkt dan dat de beschaafde manier van omgaan met elkaar een dun vernisje is over een hoop slechtheid waartoe de mens in staat is. Een van de verwijten aan de godsdienst is dat ze mensen eerst als schuldig en zondig in de hoek zet om ze er daarna als verloste mensen uit te halen. Mensen deugen van nature niet! is hun uitgangspositie.


In zijn boek ontkent Rutger al deze kwalijke kanten van de mensen niet, maar hij wijst erop dat de meeste mensen altijd van goede wil zijn om de problemen op te lossen. Daar reikt hij inzichten uit de psychologie, de economie, de biologie en de archeologie voor aan. Zo herschrijft hij de geschiedenis en werpt hij licht op onze toekomst. Met veel voorbeelden haalt hij aan dat mensen altijd bereid zijn conflicten op te lossen, elkaar te helpen in plaats van elkaar te benadélen, zelfs in oorlogen het moeilijk vinden vijanden te doden, altijd wegen zoeken om gebroken verhoudingen te herstellen. Een hele mooie passage gaat over de Eerste Wereldoorlog, hoe Duitse en Engelse en Franse soldaten in 1914 uit hun loopgraven komen om samen Kerstfeest te vieren.


Gaan we na lezing vrolijk verder met somberen hoe slecht de wereld in elkaar zit? Aan het eind geeft Rutger Bregman ons Tien Geboden voor onze toekomst.


Het eerste gebod is:
Bij twijfel, ga uit van het goede. Bij twijfel gaan we makkelijk uit van het negatieve. Als je iemand ten onrechte vertrouwt dan merk je wel een keer. Maar als je iemand niet vertrouwt, zul je nooit weten of hij het goed bedoeld heeft. Je loopt zo iets van je toekomst mis.
Een ander gebod:
Verbeter de wereld, stel een vraag.
Vaak denken wij het beste te weten hoe vluchtelingen moeten leven in ons midden. Ze moeten integreren! We wijzen hen erop en stuiten dan op onbegrip die we als onwil ervaren. Maar als je vraagt naar hun ervaringen, dan kom je hen dichterbij en leer je elkaar verstaan. Natuurlijk is dat moeizaam. Maar het loont wel de moeite.
Nog een:
Probeer een ander te begrijpen, ook als je geen begrip hebt.
Je snapt niet dat aardige en lieve mensen soms op partijen stemmen die jij om hun denkbeelden verafschuwt. Nu kun je zeggen: met die mensen ga ik niet meer om. Maar ook kun je naar hun beweegredenen vragen. Wat beweegt hen? Dan nog hoef je het niet met hen eens te zijn.
Als laatste gebod geeft hij:
Wees realistisch.
Hij bedoelt hiermee: Geef toe aan je natuur en schenk je vertrouwen.

Het is nog maar de vraag of wij echt van nature goed zijn. Als we het zijn – en dat geloof ik wel – dan zijn we toch wel beschadigd in onze natuur. Maar er is hoop: God weet komt het toch goed! Hoop – het zusje van geloof en liefde – is een deugd die we nu meer dan ooit moeten koesteren.

Pastor Tom Buitendijk.


0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *