(verschenen in het parochieblad jaargang 24, nummer 7)

KERSTMIS: TOT VRIJHEID GEBOREN ZIJN.

We zijn op weg naar Kerstmis, het feest van de geboorte van God in de mens. En omgekeerd: het feest van de geboorte van de mens in God – het geboortefeest van onze Vrijheid, want onze God is een God die bevrijdt. Maar wat is vrijheid? Waar denken we aan, als het gaat om zoiets waardevols en belangrijks als vrijheid?
Het eerste dat meestal bij ons opkomt is: zélf kunnen kiezen wat je wilt en daar vorm aan geven. Of zélf kunnen denken of zeggen wat je wilt. Of niet overheerst worden door anderen – als individu of als volk. Maar is dat nu de ware vrijheid die wij bij Kerstmis kunnen bedenken of nastreven?
Als we kijken in een woordenboek als de Dikke Van Dale op het internet, dan komen we bij het woord vrijheid twee betekenissen tegen:
1. Het vrij-zijn als onafhankelijkheid: vrijheid, blijheid, iedereen moet maar doen waar hij zin in heeft.
2. Een daad of gedachte die de gewone grenzen overschrijd: zich vrijheden veroorloven.
Vooral deze laatste betekenis is, spiritueel gezien, zeer interessant. Niet zozeer in de negatieve betekenis die je in ‘jezelf vrijheden veroorloven’ zou kunnen horen, maar in een positieve zin. Namelijk dat we de meest vruchtbaarste vorm van vrijheid misschien wel mislopen, omdat we genoegen nemen met een bovengenoemde, beperkte vorm ervan.
Je vrijheid voorstellen als een fenomeen dat ligt óver onze gewone grenzen heen, doet een heel andere, minder voor de hand liggende, maar uiterst boeiende betekenis van vrijheid oplichten. Namelijk: vrijheid als ‘in je element zijn of komen.’
Spiritueel gezien schept God ieder mens in het beeld dat Hij van die mens heeft. Dat beeld nu van God in u en mij, dát is het element waarin wij tot ware vrijheid kunnen komen. Die vrijheid om te groeien in dat beeld wordt ons elk moment van ons leven geboden. Maar dat beeld verschilt van mens tot mens. Want van ieder mens heeft God een uniek beeld waarin Hij deze mens schept. Zo herkennen wij ook ieder mens als een unieke gestalte en met een uniek leven. Een leven waarin wij op unieke wijze kunnen groeien tot gelijkenis met dat beeld dat in ons is neergelegd.
Zoals een vis in zijn element is in het water, zo zijn wij in ons element, wanneer we leven in en uit dat unieke beeld dat God van ieder van ons heeft. Leven wij daar, dan zijn wij geheel en al vrij, zelfs stervend aan een kruis of in een concentratiekamp.
Voor Jezus was zijn Vader het element waarin Hij uitgroeide tot beeld van God. Maar dat was wel een beeld dat op zíjn unieke persoon was toegesneden. Voor Titus Brandsma was zijn element eveneens die God van Jezus, en ook bij hem was dat beeld toegesneden op zíjn unieke persoon. Van hem wordt verteld dat hij in zijn gevangenschap rondliep als was hij een vrij man in een vrije wereld! Onvoorstelbaar, tenminste als je uitgaat van een vrijheidsbegrip dat gestoeld is op het vooral kunnen doen, zeggen en laten wat je zélf wilt.
Zowel Jezus aan het kruis, als Titus in Dachau bleken op het eind van hun leven volkomen vrije mensen. Beiden bleken in de grootst denkbare onvrijheid in staat, zich om hun naasten én zelfs hun beulen te bekommeren: Vader vergeeft het hun, zij weten niet wat zij doen. Levend in en vanuit Gods beeld in hen, herkenden zij zelfs in hun meest misvormde naasten nog Gods beeld, en probeerden zij dat beeld ook in hun beulen te wekken. Opdat ook die onwetenden en misvormden daarin tot vrijheid zouden kunnen uitgroeien. Jezus en Titus zagen: deze mensen zijn niet in hun ware element. Niet zijzelf, maar hun beulen waren de werkelijke gevangenen, opgesloten als zij zaten in hun macht en hun terreur.

Kerstmis is het feest van de geboorte van God in ieder mens en van de geboorte van ieder mens in God. Ieder mens is het element van God, en God is het element van iedere mens.
Daarom is Kerstmis het ultieme feest van de bevrijding van mensen, om tot hun unieke vrijheid geboren te worden in en uit God.
Kunt u zich het voorstellen: wijzélf liggen in die kribbe, in dat open veld, in die donkere Kerstnacht! En engelen zingen ons toe: Vrede op aarde en in mensen een goddelijk behagen.

Zalig Kerstfeest!

P. Leon Teubner


0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *