Tweede Zondag van Pasen 28 april 2019  Thomas, de gelovige!   

 Twee koorleden zitten na de Paasmis met een kopje koffie in de Carmelzaal.  Zegt de een: “ We zingen nu wel dat Christus op de derde dag verrezen is, maar als Hij had geweten wat voor weer het was, dan had Hij vast nog even gewacht.”  “Ja”, zegt de ander, “ dat zou best eens kunnen.  Maar weet jij nou wat precies verrijzenis  betekent? Geloof je dat echt? “  Dat is een doodernstige vraag voor koorleden en alle andere kerkgangers:  wéten we wat we zingen?  Gelóóft u wat u zingt?   

Op de avond van de eerste dag van de week verschijnt Jezus aan de apostelen. Vanzelfsprekend  raken zij vervuld van vreugde.  Thomas, een van de twaalf, is er niet bij.   Dat  ‘een van de twaalf’ is geen loze toevoeging. De twaalf vormen een eenheid. Op hun getuigenis is de kerk gebouwd.  Zij vormden de eerste gemeenschap in de beweging die Jezus opriep.   Op die avond is de gemeenschap niet compleet en hun getuigenis dus niet volledig. Thomas hàd er moeten zijn, maar hij is er niet. Waarom hij er niet is  weten we niet. Zou het niet een diepere bedoeling kunnen hebben dat Thomas afwezig is, even afstand neemt van zijn medebroeders apostelen?   

Juist door er niet te zijn kan Thomas nu aan de anderen kritische vragen stellen!  Vanwege die kritische twijfel wordt hij ‘ de ongelovige Thomas’ genoemd.  Daarin klinkt  voor velen iets van afkeuring door.  “Doe niet zo flauw. Geloof het toch!” Anderen herkennen zich in hem : “Die kritische  Thomas is een van ons”.  Zijn ongeloof voor zomaar een bewering “Wij hebbende Heer gezien”,   wekt ook bewondering.  Zijn ongeloof is geen gebrek aan geloof in Jezus.   Zijn ongeloof  betreft de kritiekloze vreugde van de anderen.   Juist omdat hij zo intens geloofde in Jezus…, op Hem zijn vertrouwen stelde…, zoveel van Hem hield dat hij bereid was met Jezus te sterven… daarom heeft Thomas het er moeilijk mee als er zo gemakkelijk  “Alleluia, Jezus leeft”, geroepen wordt. 

Jezus is toch een smadelijke dood gestorven; ze hebben hem allemaal  – ja ook Thomas zelf – hem in de steek gelaten. De vrouwen hebben hem in een graf gelegd en iedereen is  teruggegaan naar huis.  Daar zitten ze als bange wezels bij elkaar.  Wat de joodse leiders Jezus hebben aangedaan, zouden ze dat ook  hen niet  kunnen aandoen? Leerling van Jezus zijn is en blijft gevaarlijk.   Thomas weet van het gevaar en Hij weet van het kruis van Jezus:    “Als de Heer zich te zien geeft dan wil ik zijn wonden kunnen betasten , mijn hand in zijn doorboorde hartstreek leggen. Dan zal ik Hem geloven. Voor die Heer heb ik mijn leven over”.   Vraagt Thomas te veel? Had hij niet beter met de anderen in de vreugde kunnen delen?  Thomas tast het geloven van de anderen af. Weet je zeker dat de Heer die jullie zagen, ook de Gekruisigde is?  De vreugde van Pasen mag het verdriet om Goede Vrijdag niet verdringen!   Die Thomas ontnuchtert de andere apostelen.   Door hem gaan ze zichzelf ook vragen stellen.Thomas vraagt het ook aan ons: “Geloof je wat je staat te zingen? “  Geloven betekent voor Thomas niet ‘voor waar aannemen” , maar  “je overgeven en toevertrouwen aan iemand die voortaan jouw leven bepaalt”.   Is dat ook voor ons de betekenis van geloven?    

Acht dagen later zijn de twaalf compleet bijeen. Thomas is er ook.  Ook deze dag verschijnt de Heer in hun midden. Jezus nodig Thomas uit:  “betast mijn wonden, leg je hand in mijn hartstreek.  Wees niet langer ongelovig, maar gelovig”.   Thomas roept uit:  “Mijn Heer en mijn God” .“Ik geef mij aan u gewonnen. Ik geloof.”  Deze kortste geloofsbelijdenis is het fundament van elk ander getuigenis.  Door deze woorden wordt het getuigenis van de twaalf volledig.  Nu de Gekruisigde en de Verrezene één zijn, wordt het geloofwaardig en betrouwbaar dat God in Jezus zijn Leven gevende Tegenwoordigheid schenkt.   

Paus Gregorius de Grote  zei  –  eind zesde eeuw  – in een preek:  “Het ongeloof van de apostel Thomas is voor ons van groter nut dan het geloof van de andere apostelen.”   Thomas wordt als twijfelende en tastend zoekende gelovige de eerste die door Jezus gebracht wordt tot het geloof in de verrijzenis: “ Mijn Heer en mijn God.” 

Er staat niet dat Thomas op Jezus toeloopt en hem aanraakt.  Thomas raakt Jezus niet aan als zou Jezus een  uit de dood teruggekeerd lichaam hebben. Zo iets als een levend lijk.  De aardse Jezus laat zich op een heel nieuwe manier ontmoeten.  Hij is ook geen geest, geen denkbeeld in de hoofden en de harten van de apostelen zoals zij misschien voor de eerste keer de Heer zagen.  Thomas is de eerste die inziet dat Jezus is op een volstrekt nieuwe wijze aanwezig:  een mens in wie Gods liefde, licht en warmte zichtbaar, tastbaar en ervaarvaar wordt. Paus Gregorius zegt heel mooi :  “Terwijl Thomas een echt mens aanschouwt,  verkondigt hij met luide stem de God die hij niet kon zien.” 

Wij kunnen God nooit zien; wij zullen ook de Gekruisigde en de Verrezene nooit zien.  Toch kunnen wij  Jezus  in zijn tegenwoordigheid ontmoeten.  Waar licht, warmte, liefde doorbreekt, waar mensen toekomst zien en perspectief hebben op een goed en gezond en gaaf leven,  daar is God aanwezig.  Maar tegelijkertijd moeten we ook zeggen:  het kan pas licht worden wanneer wij duisternis verdrijven;  het wordt pas warm als wij de koude en de kilte van alles wat dodelijk is uit het leven wegdoen; het leven kan pas bloeien als wij leed en verdriet uit onze wereld bannen.      Dat is de realiteit van het geloof :  waar wij in Jezus ‘ geest  streven naar waarachtige  menselijkheid , daar verschijnt het goddelijke in ons midden.   Maar deze nieuwe menselijkheid moet altijd gewonnen worden op onze oude  onmenselijkheid en middelmatigheid.   Waar in Jezus’ Naam leed en verdriet  effectief bestreden worden kunnen ook wij zeggen:  “Mijn Heer en mijn God.  U bent in ons midden opgestaan”.   De vraag blijft: gelooft u dit zelf ook ?               


Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk is pastor van onze parochie, vormt samen met pastoraal werker Leon Teubner het pastoraat, en is voorzitter van het parochiebestuur. Meer informatie en biografie »

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *