Lang is gedacht dat de mens zich in het evolutieproces vooral van andere wezens heeft onderscheiden door zijn kennen en de ontwikkeling van de door taal beheerste linker hersenhelft. Maar de ontwikkeling van de neurowetenschappen heeft ons ook oog leren krijgen voor de ontwikkeling van ons limbisch hersendeel dat niet alleen bepalend is voor ons zoogdierlijk vermogen tot herinneren maar ook voor ons vermogen tot spelen, vreugde, geloof, vertrouwen, liefde: onze emoties, ons plezier en geluk beleven. Een vermogen waarin wij ons onderscheiden van andere levende wezens. Ons belevingsvermogen moet nog een enorme inhaalslag maken wil het op hetzelfde niveau komen als ons kennisvermogen. We hebben ons belevingsvermogen te lang verwaarloosd als westerse samenleving.

Evolutie naar een extern geheugen?

Volgens mij staan we op de drempel van een nieuwe tijd waarin de evolutie met sprongen zal gaan. In de mate dat ICT/de computer zich ontwikkelt (en dat gaat razendsnel) zullen we voor ons kennen steeds meer afhankelijk worden van een linkerhersenhelft, die zich als een extern geheugen buiten ons lichaam bevindt en daar steeds verder uitdijt. Een hersenhelft met een encyclopedisch geheugen, een geweldig voorspellend vermogen, handiger, preciezer, niet te vermoeien, waar we tot in de haarvaten van ons leven afhankelijk van worden en al geworden zijn. Een geheugen ergens op de wereld opgeslagen en wereldwijd bereikbaar. Gezien vanuit het perspectief van de evolutietheorie zal ons persoonlijk kennen er dus niet groter op worden. De jeugd kan nu al nauwelijks hoofdrekenen en is zonder een rekenmachientje nergens. Volwassenen zijn zonder spellingscontrole al niet meer in staat zonder fouten een boodschappenlijstje op te stellen.

Verbinden met kennisbronnen

Als ons persoonlijk kennen minder belangrijk wordt, dan moeten we toch een manier ontwikkelen om in verbinding te blijven met de kennisbronnen die ons ter beschikking staan. En dan komen we op het terrein van onze lumbale hersenen. Daar waar het gaat om ons vermogen tot beleven, van de verbeelding. De werkelijkheid van het bewijsbare kennen toegankelijk maken via de weg van het intuïtieve verstaan. Op school ontwikkelen we dat door meer aandacht te geven aan creatieve vakken, aan communicatie, aan sport, aan levensbeschouwing, filosofie, aan facetten van verwondering in alle kennisvakken. Als je om je heen kijkt is dat proces al aan de gang terwijl mensen zich dat nauwelijks bewust zijn.

De terugkerende relevantie van het intuïtieve verstaan

De wereld van religie, kunst, muziek moet het leven weer begaanbaar maken voor de moderne mensen. Zo beschouwd heb je een voorsprong als je het intuïtieve verstaan nog niet verleerd hebt en de taal van de verbeelding een beetje verstaat. Zo beschouwd hebben kerk en geloof nog steeds veel te bieden. Want blijft het een opdracht tot levenslang leren.

Henk Peters


Henk Peters

Henk Peters

Henk Peters is sinds 2016 vice-voorzitter van het parochiebestuur van de Titus Brandsma Parochie Oss. Meer informatie »

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *