De vraag waartoe we op aarde zijn werd direct aan het begin van de vroegere catechismus al helder beantwoord: “Om God te dienen en daardoor (hier en hiernamaals) gelukkig te zijn.” Dus door Liefde (God=Liefde) boven alles te stellen en op de eerste plaats te laten komen in je leven, gelukkig worden. Met die opdracht zijn Christenen de wereld ingetrokken. Ze kwamen al gauw tot de ontdekking dat dit met een rammelende maag of het ontbreken van een dak boven je hoofd, toch nog een lastige opgave wordt. Daarom waren in het streven naar brood op de plank en een dak boven je hoofd Christenen altijd van de partij. Hier en in ontwikkelingslanden. Maar met het evangelie als inspiratie mag het daar niet bij blijven.

Alles gericht op méér

In de jaren van wederopbouw na de tweede wereldoorlog ging het er op lijken dat er niets anders meer te wensen was dan alleen maar méér welvaart. En toen we aardgasbaten ook nog eens konden verbrassen, werd het helemaal een feestje, waar het maar niet op kon. Alleen maar aandacht voor geld en inkomen. Elke inspanning gericht op méér. En voor dat méér werden welzijn en geluk zonder reserve opgeofferd en dat alles ten koste ook van de biotoop aarde. Intussen kunnen we ons geluk wel op.

Zoeken naar de menselijke maat

Veertig jaar geleden stonden vanuit de kerken “zieners” op, die de samenleving ervan bewust wilden laten worden dat we op een doodlopende weg waren beland. Ze riepen toen al op dat werken een menselijke maat moest houden; dat we de aarde niet moesten uitputten; dat we niet moesten blijven jakkeren maar moesten onthaasten; niet alsmaar méér moesten consumeren maar moesten proberen te consuminderen. Die profeten verenigden zich onder de paraplu van het Katholiek Maatschappelijk Activeringswerk. Sinds 10 jaar de Vonk genoemd. Nog voluit actief in welzijnsbevordering en aan een jubileum toe.

Symposium De Vonk over armoede in welvaart

Dat viert de Vonk in Tilburg met een symposium want we zijn als samenleving en als individu nog lang niet in staat goed met onze welvaart om te springen. Er is een grote groep die daardoor in armoede moet leven. Niet altijd omdat ze te weinig inkomen hebben maar ook omdat ze zich laten verleiden om hun uitgaven niet in de hand te houden. Er is een grote groep die zorg nodig heeft,maar niemand in zijn omgeving vindt om een beetje bij te springen want niemand lijkt nog een stapje terug te kunnen doen in het streven naar grenzeloos consumeren. Aarde en milieu hebben zichtbaar te lijden. De Vonk heeft haar bestaansrecht nog steeds!

Wat wij als geloofsgemeenschap doen

De leer van de kerk is dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen welvaart en geluk, maar dat degenen die om welke reden dan ook daar (even) niet toe in staat zijn, op ondersteuning en solidariteit moeten kunnen rekenen. En die ondersteuning moet erop gericht zijn dat er weer een moment komt dat hij het weer op eigen kracht kan. En dan wordt vanuit de kerk de bekende activiteitenreeks in stelling gebracht: krachten mobiliseren, inspireren tot solidariteit bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken; caritas en diaconie om gerechtigheid en barmhartigheid te bewerkstelligen.

Op het jubileumsymposium van de Vonk vroeg prof. dr. Andries Baart zich hardop af of die praktijk van eeuwen nog wel het juiste antwoord is, als iemand als individu of groep vraagt om ondersteuning. Moet het antwoord van de kant van de kerken niet op de eerste plaats presentie zijn. Dat betekent aandachtig aanwezig zijn bij de hulpvrager en vervolgens toegewijd met hem/haar een betrekking aangaan. Aandachtig de vraag stellend, wat kan ik voor je doen en wie kan ik voor je zijn om je weer op de been te helpen? Relationele zorg in plaats van subsidie, een aalmoes en bovenop een zorgbudget.

De overheid moet zorgen voor een vangnet voor iemands inkomen, dat hoeft niet meer van de kant van de kerken te komen. En het mag niet zo zijn dat de overheid uit bezuinigingsoverwegingen zorg maar afschuift op mantelzorgers. Maar uit onderzoek rond de bezuiniging op de thuiszorg blijkt dat cliënten niet klagen dat door die bezuinigingen hun huis vervuilt, maar dat ze het praatje en de aandacht van hun hulp zo missen!

Kerkelijk kapitaal is geen geld

In plaats van geld zou van de kant van de kerk haar sociaal kapitaal moeten worden ingezet. Mensen die er gewoon voor een ander willen zijn en dat is niet persé hetzelfde als iets moeten doen. Iemand voor je laten bestaan. Daar zit het woordje staan in. Alleen op die manier kun je mensen weer op de been helpen. Maar ook het culturele kapitaal van keken kan niet gemist worden. Zij hebben verhalen, idealen, beelden. Ze kunnen een visie op het leven, op de wereld aanbieden waardoor mensen anders naar de wereld en het samenleven kunnen gaan kijken en hun angstig en benauwd denken kunnen doorbreken. En ze hebben hun moreel kapitaal: het werk inhoudelijk op koers houden met morele intuïties, verbeelding, deugden.

Droogt dat kerkelijk kapitaal op door de vergrijzing en het ontbreken van jeugdige opvolgers? Volgens Baart is dat alleen het geval als je blijft doen wat je deed. Natuurlijk, jongeren hebben geen tijd voor langlopende, vaste verplichtingen want zitten gevangen in het systeem van meer meer. Maar zij zijn van goeie wil en hun inzet is vloeibaar. Ze willen zich best voor de duur van een beperkt project inzetten maar willen ook de ruimte hebben om te schakelen naar iets anders waarvoor een beroep op hem/haar wordt gedaan. Het zijn immers onze kinderen en ze hebben het niet van vreemden dat ze er voor een ander willen zijn!

De naam van God (=wees er) verandert niet in de toekomst

Heeft het Katholiek Maatschappelijk Activeringswerk, heeft Katholiek Welzijnsbevordering, heeft de Vonk toekomst? Wie om zich heen kijkt kan het antwoord geven. De Vonk kan het sociaal kapitaal van de kerken helpen activeren en ook ons cultureel en moreel kapitaal. Thema’s uit hun toerustings- en cursusaanbod zijn:

  • Mensen voor mensen,
  • Armoede onder de loep,
  • Zorg in eigen dorp,
  • De kunst van het verstaan,
  • Hulp bij verlies en rouw,
  • Schuldenvrijmaatje.

Thema’s die passen in de agenda van de kerkelijke diaconie en caritas. Is de naam van God niet : ik ben er?

(secretariaat@stichtingdevonk.nl)

Henk Peters

Bronnen:


Henk Peters

Henk Peters

Henk Peters is sinds 2016 vice-voorzitter van het parochiebestuur van de Titus Brandsma Parochie Oss. Meer informatie »

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *