Feest van de Heilige Familie 30 december 2018

Paus Leo XIII en Benedictus XV  hebben het  feest van de Heilige Familie voor heel de kerk ingesteld. De achtergrond was de ontwrichting van het gezinsleven door de opkomende industrie in West Europa. In de grote steden ontstonden arbeiderswijken. Vaders maakten lange werkdagen; gezinnen telde veel kinderen; het huishouden was een zware opgave voor moeders.  Armoede, alcoholisme, burenruzies waren aan de orde van de dag. Er waren veel achterstandskinderen.  Het gezin van Maria Jozef en Jezus kreeg een voorbeeldfunctie. Het feest is dus zeer tijdgebonden en hangt nauw samen met de sociale toestanden van die dagen. De schrijnende toestanden van armoede zijn niet helemaal weg, maar hebben niet meer zo’n openlijk gezicht. Er is in Oss nog altijd veel stille armoede die niet opvalt.  Ik geloof niet meer dat het voorbeeld van de Heilige Familie een steun kan zijn. 

In onze dagen heeft het feest een heel andere achtergrond. In onze dagen is de kwaliteit van onze onderlinge relaties  aan schommelingen onderhevig.  Heel veel relaties gaan niet meer uit van: ‘wij samen’ staan ergens voor.  Voor een ideaal, voor een gezin, voor verdieping van de onderlinge liefde. Heel veel relaties worden bepaald door : ‘wat heb ik aan jou’ , ‘wat voel ik voor jou’, ‘wil ik nog wel verder met jou ‘.  Het aantal alleen wonende mensen is groeiende. Het aantal huwelijken neemt af. Het aantal echtscheidingen groeit.  Naast relaties vrouw en man, kennen we ook vrouw en vrouw, man en man. Alle relatiepatronen menen recht op kinderen te hebben.  Het gezin – man, vrouw , kinderen –  wordt door velen als achterhaalde leefvorm beschouwd.  Samengestelde gezinnen in allerlei vormen krijgen bestaansrecht.  Niet meer een “wij” is de drijvende kracht van een relatie, maar mijn “ ikke” dat zich zo goed mogelijk wil waar maken. Het individualisme dat ons door de politiek en de maatschappij wordt opgedrongen lijkt mij voor het gezinsleven even ontwrichtend als de sociale wantoestanden van de 19e eeuw.   

Ik geloof niet dat de kerk met het feest van de Heilige Familie hier iets aan kan veranderen. Maar wel geloof ik dat wij ons naar aanleiding van dit feest enkele vragen kunnen stellen.   Beseffen mensen van nu nog wel dat  oprechte liefde een geschenk van God is?  Wederzijdse liefde is toch altijd een verrassing.  Een  verrassing die boven alle berekeningen uitgaat. De vraag die geliefden aan elkaar stellen is toch niet: Wat heb ik aan je ? maar : wie ben ik voor jou ? “Ik zal er zijn” is een naam van God. Ware liefde heeft een andere oorsprong dan de behoefte van mijn ïk” ; ware liefde  heeft met God van doen.   Dat betekent onder andere dat liefde ook een krachtbron is om elkaar te verdragen elkaar te vergeven, om elkaars leven te verrijken en elkaars te doen groeien in mens-zijn.  Daarover heeft Paulus het. Paulus schreef tegen de achtergrond van zijn tijd toen vrouwen onderdanig moesten zijn en mannen niet humeurig. Daar mag je overheen lezen. Niet wat hij zegt over de liefde.   

Een tweede vraag waar we als samenleving over moeten na denken zijn de kinderen.  Zijn gezinnen voor kinderen veilige omgevingen waarin zij geborgen zijn, waarin gevoel van thuis-zijn kunnen ervaren?  Is het gezin een basis van waaruit een kind groeienderwijze kan leren een plek in de samenleving te zoeken?  Is een gezin van vader – moeder en kinderen de enige vorm?  Zijn er ook andere gezinsvormen mogelijk?   Een hele wijze hoogleraar opvoedkunde mevrouw Bladergroen zei : “ Mensen hebben geen recht op kinderen; kinderen hebben recht op goede ouders”.  Deze uitspraak mag wat mijn  betreft vaak herhaald worden.   Gaat “het willen hebben” van kinderen wel samen met een andere eis van ouderschap: heb je kinderen onvoorwaardelijk en belangeloos lief ! ?  Kan een ouder zeggen: “een kind is een heerlijk bezit?”  Is niet ieder kind een geschenk?   

Kan de Heilige Familie ons helpen bij de vragen die wij ons moeten stellen bij de  veelvormigheid van relaties en bij de veilige ruimte voor kinderen?  Laten we eerlijk zijn: dit heilige gezin is zelf  een vreemd gezin. Maria krijgt haar eerstgeborene onverwacht; zij krijgt haar kind van Godswege . Jozef wil in stilte weg gaan om het Maria niet moeilijk te maken; hij blijft op het woord van een engel van Godswege; Jezus wordt geboren en vanaf zijn geboorte  verkondigen herders hem al als de Heer en de Redder. Zij behoren als gezin bij elkaar omwille van God.  

Zouden we niet aan alle relatievormen die we kennen, de vraag mogen stellen:  speelt God die liefde is, een rol in jullie samen zijn?   Paus Franciscus zei eens : Als  homo’s oprecht naar God zoeken, wie ben ik dan om deze mensen te veroordelen?   

Tussen de geboorteverhalen van Jezus en het verhaal van zijn doop door Johannes  kennen we allen het verhaal van zijn terugvinden in de tempel. Jezus was twaalf jaar. Misschien is hij in de tempel van Jeruzalem  bar mitswa geworden. Zoon der Wet. Hij heeft dan  in het openbaar een stuk uit een schriftrol voorgelezen. Vanaf nu  wordt hij verantwoordelijk tegenover God om zich aan alle geboden en verboden te houden die onder de joodse wet vallen. Als zijn ouders uit Jerusalem vertrekken blijft Jezus achter met de Schriftgeleerden om dieper op de Schrift in te gaan.  Als zij Hem terugvinden zegt Hij : wisten jullie dan niet dat ik het huis van mijn Vader moest zijn? Ook later zal Jezus de banden met zijn familie relativeren omdat  zijn band met God – zijn Godsrelatie – hem méér eigen is. Ieder mens heeft zijn eigen roeping. Zijn ouders nemen hem mee naar huis waar hij tot zijn dertigste woont. Zijn moeder bewaart alles wat er gebeurd is in haar hart.  

Kunnen kinderen hun eigen weg, hun eigen roeping vinden in het milieu waarin ze opgroeien?  Is het leefmilieu niet te belastend voor hen?  Wat vràgen ouders van kinderen die opgroeien in ingewikkelde relaties?  Lang geleden zag ik een cartoon: een jongetje staat met een agenda in zijn hand tegen de schoolmuur aan geleund? Waar moet ik vandaag naar toe: naar mijn vader, naar mijn moeder, naar de vriendin van mijn moeder of naar de vriend van mijn vader.  Mijn vraag is: wat doen we een kind niet aan als het zich telkens moet afvragen: bij wie hoor ik eigenlijk?   Misschien kan de maatschappij deze twee vragen horen in het verhaal van de Heilige Familie  Is er ruimte voor God in jullie relatie? Kunnen kinderen uitgroeien tot de mens zoals God hen roept?  Als slotvraag aan de kerk: hoe kunnen wij mensen helpen Gods liefde te  ontdekken in de ontzettende wirwar die wij van onze onderlinge relaties maken?   


Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk is pastor van onze parochie, vormt samen met pastoraal werker Leon Teubner het pastoraat, en is voorzitter van het parochiebestuur. Meer informatie en biografie »

0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *