Overweging  “ De stal is een statement “  Kerstdag 2019

 

Straks zingt ons herenkoor het Transeamus.  De herders zeiden tot elkaar: `“Komt, laten we naar Bethlehem gaan om te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons heeft bekend gemaakt.”`Deze morgen trekken wij in de geest met de herders mee om te zien wat er gebeurd is.  Wij willen met de herders beléven wat er te zien is. We willen het zelf mee maken. Maar: willen we ook gerààkt worden?

Heel lang hebben de mensen het kerstfeest gevierd in een grote verwondering om de gelóófswaarheid. Hier wordt het ongedachte en ondenkbare werkelijk: `“God in de hemel wordt mens op aarde; het Woord van God is vlees geworden; `Hij komt als een Licht in de wereld; God die woont in ontoegankelijk licht, opent voor ons de toegang tot Hem door mens te worden.” `Allemaal prachtige woorden die eeuwenlang de gelovige mensen hebben geboeid. Maar op een gegeven moment werd die verwondering minder en minder en was de zin: “God is in Jezus mens geworden”, een vanzelfsprekende geloofswaarheid. “O ja, is dat zo?” De aandacht voor het mysterie van Kerstmis schoof van het hoofd naar het hart. Naar het gevoel.

Franciscus van Assisi stelde in 1223 in het Italiaanse dorpje Greccio de eerste kerststal samen.  Een levende kerststal! De biograaf Thomas van Celano schrijft:  “ Franciscus wilde de herinnering oproepen aan het Kind dat in Bethlehem geboren is, en zo goed mogelijk met eigen ogen de pijnlijke en behoeftige omstandigheden zien waaronder het Kind te lijden had, hoe het daar in een kribbe op stro lag tussen een os en een ezel.”

Franciscus wil tot in zijn ziel geraakt worden. Hij wil ook dat de mensen die zijn kerststal zien, het gevoel terugkrijgen en zich echt aangesproken voelen door de erbarmelijke omstandigheden waarin de mensen God ontvangen. `Franciscus wil dat wij ontroerd worden door Gods menslievendheid opdat wij daardoor zachter worden voor het leed en de armoede en de ellende van alle kinderen in deze wereld.

Ik denk dat de meesten van ons thuis wel een kerststal hebben staan. `Waren het vroeger eenvoudige beeldjes, de laatste jaren worden die kersttallen steeds kunstiger en artistieker. We kijken vooral of ze mooi zijn. Esthetisch verantwoord zijn is tegenwoordig genoeg. Maar wat de kerststal ons vertelt, lijkt daardoor minder belangrijk. `Dat onze kerstallen mooi zijn,  is juist helemaal tegen de bedoeling in. `Een kerststal moet juist lelijk zijn, de armoede en ellende moeten er vanaf stralen, het moet je koud om het hart slaan als je ziet in welke omstandigheden God zich als pas geboren kind openbaart.

Franciscus maakte met de kerststal een ‘ statement’. Hij gaf een boodschap af aan de kerk van zijn dagen. “ Heren bisschoppen en kardinalen in uw paleizen!, kijk eens hoe uw God en Heer er aan toe is! Een stal is zijn woning. Een kribbe zijn bed!”

Hij gaf ook een boodschap af aan de samenleving. “Als een kribje voor God al voldoende is, waarom zouden wij dan streven naar ‘meer, meer, meer’?” Franciscus stamde uit een vroegkapitalistische samenleving: geld veranderde van een ruilmiddel in een machtsmiddel. De rijkdom van de toplaag betekende armoede voor velen. Ook vandaag is dat nog waar: de economie die alsmaar groeien moet, brengt steeds meer armoede met zich mee.

Paus Franciscus noemt het neerzetten van kerststal een levend evangelie dat ons brengt bij de werkelijkheid van onze dagen. Ook vandaag heeft de kerststal een boodschap. Volgens de paus kwamen er niet alleen herders, maar ook herderinnen naar de stal. Er is een kerststal waarin Jozef in de deuropening van de stal zit terwijl hij het Kind Jezus de fles geeft. Achterin ligt Maria te slapen. Vrouwen en mannen delen samen het huiselijk leven. De paus maakt daar grapjes over. Maar de paus zegt dit terwijl hij in het Vaticaan een groep vluchtelingen ontvangt en met hen praat over hun hoop en verwachting. Hij is uiterst serieus. Het kind de in de kribbe laat ons één kind zien van de vijftig miljoen vluchtelingenkinderen. Net als Franciscus van Assisi maakt paus Franciscus een statement, geeft hij een boodschap af.

Nog nooit waren er zoveel kinderen op de vlucht door oorlog, natuurrampen, honger en geweld als nu. Van het leed van vijftig miljoen kinderen kun je je geen voorstellig maken. Maar wèl kun je je laten raken door één kind dat in de kribbe ligt en dat gekomen is om toekomst en uitzicht te bieden aan de vijftig miljoen.

Wie nog niet door onverschilligheid is afgestompt, zal onmiddellijk geraakt worden door dit leed en het willen verhelpen. Maar vijftig miljoen kinderen redden is onmogelijk. Van niemand mag het onmogelijke verwacht worden. Maar het onmogelijke mag geen reden zijn om niet te doen wat wèl mogelijk is.

Als we naar het kind in de kerststal kijken dan zien we dat het zijn handen naar ons uitstrekt. Wil Hij geholpen worden? Verlangt Hij ons hulp? Of: nodigt Hij ons uit zijn hand te pakken opdat wij gered zullen worden. `Misschien redt Jezus ons doordat Hij ons tot mensen maakt die niet afgestompt en onverschillig worden door het leed van deze wereld.

Misschien redt Hij ons door ons aan te moedigen te doen wat wèl in ons vermogen ligt om kinderen te redden. We kunnen het leed van vluchtelingen kinderen wel degelijk verminderen door goede doelen te steunen. Onze parochie steunt een project IMBA uit Oss in Zimbabwe. Foto’s hangen aan de muur. Straks is er een deurcollecte. “Natuurlijk zijn oorlogen en klimaatverandering, geweld en honger niet opgelost als wij enkele kinderen in Zimbabwe redden. We kunnen wèl overheden en regeringen ervan doordringen dat zij verantwoordelijkheid dragen.

Als we stil staan bij de stal en in het Kind één van de vijftig miljoen zien, dan kun je gebukt gaan onder dat leed of je schuldig gaan voelen. Toch kan het niet de bedoeling zijn dat we ons ongelukkig en ellendig gaan voelen. Alsof er geen plaats meer is voor gezelligheid, vrolijkheid en dankbaarheid voor het vele goede dat er ook is! Wanneer ons hart echt geraakt wordt door het Kind dan weten onze handen wat we op verantwoorde wijze kunnen doen. Het is een kwestie van de juiste balans vinden. Tussen alles of niets liggen er vele kansen om wèl een kind te redden.

Iedere weldaad aan een medemens bewezen, kan het begin van een nieuwe wereld zijn.  Dat is de manier waarop God begint. Dat is de reden dat God komt als een vluchtelingenkind.  Straks zingt het koor: Transeamus. Komt laten we naar Bethlehem gaan om te zien hoe Gods Woord mens geworden is.  Ook vandaag kan het Kind van Bethlehem ons hart raken en ons ontroeren en tot medemenselijkheid brengen.  Zalig Kerstfeest.


Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk is pastor van onze parochie, vormt samen met pastoraal werker Leon Teubner het pastoraat, en is voorzitter van het parochiebestuur. Meer informatie en biografie »

0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *