Derde zondag van Pasen 5 mei 2019

Geen vrijheid zonder geloof.

In veel kranten verschijnen in deze dagen verhalen over verzet in de oorlog. Verhalen over gewone mensen die zich innerlijk gedwongen voelen om in verzet te gaan tegen de bezettende overheid. Gewone mensen die opstonden tegen het Duitse systeem van onderdrukkingen en vervolging van joden, van sinti en roma,  van homo’s en van communisten. Zij waren niet perse dappere mensen. Maar wel mensen die van binnenuit iets moesten. Opstaan en in opstand komen. Gelovige christenen verantwoordden zich met de uitspraak van de apostel Petrus: “Men moet God meer gehoorzamen dan de mensen”. De joodse overheden verboden Petrus en de apostelen om de naam van Jezus te verkondigingen.  De naam drukt het wezen van een persoon uit. De naam sluit een programma in. Jezus betekent: God komt bevrijden.  Bevrijden van onrecht en van liefdeloosheid die mensen elkaar aan doen. Bevrijding van zonden heet dat in de Bijbel. De verkondiging dat Jezus de bevrijder is mocht niet meer gehoord worden in de stad Jeruzalem.  

Verzetsmensen uit gelovige kringen vonden hun inspiratie juist wel in de naam van Jezus: God komt bevrijden.  Daarom ook durfden ze te zeggen: “Men moet God, de bevrijder, meer gehoorzamen dan mensen, die anderen klein houden.” Dat klonk mooi in Jezus’ tijd.  Dat klonk mooi in oorlogstijd. Klinkt dat ook nog mooi vandaag?  Is de naam en de persoon van Jezus ook inspiratie bron voor vandaag?

Het evangelie van vandaag is een prachtig en sfeervol verhaal. Het is zo levendig geschreven dat je er als het ware zelf bij staat. De wind is  fris , de zon warmt snel op, brood en gebakken vis geuren aangenaam en de gestalte van Jezus verrast ons. Hij die toch dood en begraven is, staat daar als de nieuwe mens. In de nacht zijn zeven leerlingen gaan vissen. Petrus nam het voortouw. Wij gaan vissen. Ze vangen niets.  Het is nacht in hun hart en hun toekomst  zonder Jezus is donker. Alle hoop is weggenomen. De droom van een nieuw koninkrijk is vervlogen. Het waren  mooie maar vruchteloze jaren met Jezus.  Teleurgesteld varen ze naar land. Op de oever zien ze een gestalte.  Wie dat is weten ze niet. Geen idee. De man vraagt om vis. Kortaf roepen ze ‘neen, niets gevangen. “Dan roept de man: “ Gooi het net uit aan de rechterkant van de boot”.  En als ze dat doen stromen de vissen het net in,  Met verbazing kijken ze naar de man op de oever. Het is Johannes die ziet. Hij is de geliefde leerling. Zijn hart nog vol van Jezus.  Hij ziet met het hart en ogen vol van liefde. Hij fluistert tot Petrus: Het is de Heer.  Dat is meer dan een constatering,. Het is een geloofsbelijdenis. Jezus is de Heer. Hij beheert en hij beheerst mijn leven.  Petrus springt het water in, de Heer tegemoet.  De andere leerlingen komen er aan met het overvolle visnet. Er zitten 153 vissen is  Evenveel als er toen soorten vis bekend waren, merkt de geleerde kerkvader Hieronymus op. In de vroegen morgen begint de nieuwe dag. Het ontbijt met de verrezen Heer en het verdwijnen van het duister uit hun hart, geven de leerlingen nieuwe moed. Meer nog:  Voor hen opent zich een heel nieuwe toekomst. Ze ontvangen een nieuwe visie op het komende Koninkrijk. Het gaat niet meer om het herstel van Israël zoals gehoopt werd, het gaat ook niet om het verdrijven van de Romeinse bezetter waarnaar ze vurig verlangden.  Het gaat om de erkenning dat Jezus de Heer is, die door kruisdood en graf heen al het doodse,  dodelijke en dood brengende overwonnen heeft. Hij is de levende in ons midden.

De belijdenis dat Jezus de Heer is, is vanaf dat ogenblik een revolutionaire, een opstandige en gevaarlijk  belijdenis geworden.  Want ook de keizer van Rome wil Heer van de wereld zijn.  Christenen worden vervolgd.  En na de keizers van Rome staan andere dictators op. Christenen worden vervolgd  En er ontstaan totalitaire systemen die christenen, joden en minderheden vervolgen.  En er komen ook vandaag gedachtestromingen op die geen plek gunnen aan joodse mensen. Het antisemitisme steekt weer op.  En er groeien stromingen in ons land die het christelijk geloof als iets dat achterhaald is, uit de samenleving willen bannen.  Je bent gek als je gelooft. Geloof is niet wetenschappelijk. De met eerbied uitgesproken naam van Jezus mag niet meer worden gehoord in het openbaar debat.  

In een samenleving waarin Jezus niet meer ‘de Heer’ genoemd mag worden, lopen de waarden als vrijheid, vrede, liefde en waarheid  gevaar.  Verzetsmensen van de Tweede Oorlog  durfden te zeggen: Jezus is de Heer.  Men moet God, de bevrijder, meer gehoorzamen dan mensen, die anderen klein houden”.  Hun vrijheidsidee was doordrongen van het besef dat Jezus de Heer is en niet degene die de machtigste man op aarde denkt te zijn.

Vrijheid is de gezamenlijke opgave om in vrijheid te leven.  Vrijheid is een wijze van leven waarin iedereen tot zijn of haar recht kan komen. Vrijheid houdt bereidheid in voor elkaar in te staan, voor andermans rechten op te komen.   Vrijheid houdt de verantwoordelijkheid in om iedereen een leven te bieden in veiligheid en in vrede.  Vrijheid vraagt om dienstbaarheid en sociale vaardigheid. Vrijheid vraagt om geloof in Jezus de Heer wiens Naam betekent : God komt bevrijden.

Dit christelijk begrip van vrijheid wordt tegengesproken door hen die vinden dat vrijheid een persoonlijk bezit is. In vrijheid mag ik zeggen, doen en denken, wat ik wil.  Ik laat me geen beperking opleggen. Dit individualistische vrijheidsbegrip  heeft gevolgen in het sociale en morele gevolgen.  Allereerst in het gemakzuchtig en ondoordacht denken van velen tot in de politieke besluitvorming toe. Het Ike Ikke is Heer geworden.  Er ontstaan nieuwe vormen van onvrijheid.  Gevangenschap in armoede, zorgproblemen en verslavingen . Maar ook:  overbelasting, gevoel van zinloosheid, geld dat niet gelukkig maakt.  Waar het Ikke Ikke de baas is moeten anderen vaak lijden. Naar we mogen hopen zijn er nog steeds  mensen die zich verzetten en die belijden: Jezus is de Heer. Mensen die vinden dat we God meer moeten gehoorzamen dan de mensen. Zijn wij die mensen?

…. In de vroege ochtend zei de geliefde leerling tegen Petrus met een hart en ogen vol van liefde voor Jezus:  Het is de Heer. Zo’n hart en zulke ogen van liefde mogen we elkaar toewensen opdat Jezus ook de Heer is ons leven zal zijn.


Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk is pastor van onze parochie, vormt samen met pastoraal werker Leon Teubner het pastoraat, en is voorzitter van het parochiebestuur. Meer informatie en biografie »

0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *