33e zondag door het jaar, 17 november 2019  Is er nog hoop?

 Op 15 april van dit jaar vloog de Notre Dame in brand. Heel Frankrijk – katholiek en niet –katholiek – rouwde om het verlies van een groots cultuurmonument dat deel uitmaakte van de Franse identiteit.  Er ging méér dan een gebouw verloren. Frankrijk verloor een deel van zijn hart.  Op 4 november brandde de kerk in Hoogmade af. Niet alleen de katholieke gemeenschap was onthand. Heel het dorp was in de war. De kerk was een symbool van ‘hier hoor ik thuis’. “Als ik de groene toren zie, dan ben ik waar ik wezen wil”.  Voor katholieken was deze kerk een geestelijk thuis. “Ook al kom ik er niet meer zo vaak, ik ben er wel in gedoopt, heb er mijn een eerste communie gedaan, mijn kinderen zijn er gedoopt. Hier ligt een stuk van mijn leven”. Vorig jaar september brandde de Urbanuskerk in Amstelveen af. Hetzelfde verhaal. In Limmen hetzelfde verhaal. Op Ameland, hetzelfde verhaal.  Een kerk is altijd méér dan een gebouw. Het is een levende aanwezigheid waar mensen God en mensen elkaar ontmoeten. Het is een verwijzing van onze oorsprong naar onze bestemming. Iedere kerk spreekt van thuis komen. Van eeuwigheid.

Wat moet er door de leerlingen zijn heengegaan toen Jezus zei: “Die prachtige tempel van Jerusalem. Er zal geen steen op de andere gelaten worden. Alles zal worden verwoest”? De tempel, centrum van de joodse godsdienst, de tempel waar je met anderen geloofservaringen uitwisselde, de tempel waar je de grote religieuze feesten zoals Pesach / Pasen vierde, de tempel …. ondenkbaar dat die er niet zal zijn. Geen steen op de ander gelaten, zegt Jezus.  Als de tempel – fundament van de joodse godsdienst, van de samenleving, van de cultuur, – als die er niet meer zal, dan wordt het hele leven ontwricht en verliest alles zijn zin en samenhang. Hoe kun je alle gebeurtenissen in het leven nog plaatsten als het zichtbare teken van Gods aanwezigheid er niet meer is?

Als vanzelf komen er oorlogen en onlusten. Er zal strijd ontbranden tussen volkeren en rijken. Honger en pest zullen over de wereld trekken.  Iedereen die getuigt dat je juist dàn op Jezus moet vertrouwen zal worden uitgelachen, bespot, vervolgd en misschien zelfs gedood…  In de chaos die komen gaat zegt Jezus tegen zijn leerlingen moeten jullie standvastig blijven geloven en vertrouwen. “Het komt goed”.

Heel vaak hebben mensen gedacht: die eindtijd is nu. In de veertiende eeuw was heel Europa in oorlog en waarde de pest rond. Meer dan één derde van de bevolking stierf. In de tweede wereldoorlog leek het einde van alle dingen ook nabij. Steeds nieuwe wapentuig werd ingezet. In 1972 bracht de Club van Rome het rapport uit Grenzen aan de groei. In 2019 blijkt dat we niet geluisterd en geloofd hebben naar wat toen werd aangekondigd. Is dan nu het einde der tijden werkelijk nabij?

In 2015 schrijft paus Franciscus zijn encycliek Laudato si. Over de zorg van de aarde als voor het gemeenschappelijk huis. Hij beschrijft in heldere bewoordingen alle problemen waarmee de mensen wereldwijd worstelen: het milieu, het klimaat, de economie, de ongelijkheid tussen mensen en generaties.  Een jonge wetenschapper is zo geraakt door deze encycliek dat hij de politieke partijen de vraag stelt: wat doet U met wat de paus beschrijft? Antwoord: niet veel.

Deze mens noemt zichzelf geen gelovige. Hij deelt de conclusies van de paus niet dat bekering en ommekeer nu nog mogelijk is. Dat er een nieuwe spiritualiteit kan opbloeien waarin de mensen een nieuwe verbondenheid met God als schepper en behoeder kan ervaren. De paus gelooft dat opvoeding tot een nieuwe leefwijze kan.

In een boeiende lezing vertelde hij dat hij het standpunt van de wetenschap inneemt:  “ Oerbossen, koraalriffen; onze kinderen en kleinkinderen zullen ze niet meer kunnen zien. Ik kan het zelfs scherper stellen: ik leef oprecht in de verwachting van de eindtijd. Ik praat namelijk niet over de Christelijke dag des oordeels, maar over een dag waarop de mens haar eigen leefomgeving onleefbaar heeft gemaakt; niet zozeer door de klimaatverandering zelf; maar de hierop volgende golf van humanitaire crisissen, oorlog en tenslotte nucleair geweld. Er bestaat een grote kans dat uw kleinkinderen allemaal tegelijk van deze aarde worden weggevaagd, althans in mijn visie.”

Na deze oudtestamentische oordeelsprediking komt dan de ontroerend mooie zin: “Of er een God is of niet… ik wil na mijn dood niet verantwoordelijk gehouden worden voor onverschilligheid en het afwentelen van problemen op de generaties die na mij komen.” Ook al is hij wetenschapper, hij wil niet onverschillig zijn. Het rààkt hem als het gaat zoals hij als wetenschapper verwacht.

 Het woord ‘onverschillig’ is een kernwoord. U kent het verhaal van de twee Russische boeren in de kroeg. Na vele glazen wodka hangt Iwan over de tafel heen en zegt: “Maar Fjodor, ik houd van jou, ik houd echt van jou. Fjodor antwoordt: “hoe kun je van me houden als je niet eens weet wat ik scheel”.

Niet onverschillig zijn is willen weten wat de aarde scheelt; niet onverschillig zijn is van deze aarde met al haar problemen houden; niet onverschillig zijn is streven naar liefde, vrede en gerechtigheid voor alle mensen.  Paus Franciscus constateert:  ‘De technische oplossingen die de wetenschappen zullen aanreiken zullen niet in staat zijn de problemen van deze wereld op te lossen. Als gelovige mensen in overeenstemming met hun geloof in Gods goedheid leven en er door hun daden niet tegen ingaan, dan zal God ons genadig zijn en met ons een nieuw begin maken’.

Wij staan allemaal voor de keuze.  Houdt u het bij de wetenschap die u cynisch maakt over wat onze kleinkinderen te wachten staat? Laat u zich overvallen door moedeloosheid?  Of wordt u zo geraakt door het lot van de aarde dat u niet onverschillig blijft.  Hoopt en gelooft u dat er ommekeer mogelijk is en zelfs opstaan uit de dood?  Als christenen getuig wij van ons geloof in Christus die geleden, gestorven en verrezen is. Het kruis dat ondergang ten dode leek werd bron van nieuw leven: de verrijzenis. Geven wij ons over aan Jezus de zegt: door standvastig op God te vertrouwen, zul je je leven winnen?  Het einde is het einde niet. In iedere einde ligt een nieuw begin.


Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk

Pastor Tom Buitendijk is pastor van onze parochie, vormt samen met pastoraal werker Leon Teubner het pastoraat, en is voorzitter van het parochiebestuur. Meer informatie en biografie »

0 reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *